Πότε επέστρεψε ο Λέων Μπατής; — Μια νέα ημερομηνία

Τις προάλλες, δημοσιεύσαμε σε τρεις συνέχειες ένα αφιέρωμα στον Λέοντα Μπατή, τον πρώτο Έλληνα Εβραίο που επέστρεψε από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Μέχρι πρότινος, οι πληροφορίες που είχαμε συγκεντρώσει για την ακριβή ημερομηνία της επιστροφής του ήταν συγκεχυμένες, μιας και πέρασε διαδοχικά από τις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη μέχρι να κατέβει στην Αθήνα και να συναντήσει την οικογένειά του. Επιπλέον, όλες οι μέχρι τώρα αναφορές ήταν δευτερογενείς πηγές και ήταν εξαιρετικά δύσκολο να διασταυρωθούν, μιας και ήταν συχνά αντιφατικές. Αυτό το αίνιγμα δεν αφορά απλώς μια ημερομηνία· αντανακλά την ίδια τη δυσπιστία, τη σύγχυση και τις σκιές μέσα στις οποίες ξεδιπλώθηκε η επιστροφή των επιζώντων. Η μοναδική πηγή που μπορούσαμε με ευκολία να απορρίψουμε μέχρι τώρα ήταν το κατά τα άλλα εξαιρετικό βιβλίο του Ζάκη Χατζή, ο οποίος –προφανώς εκ παραδρομής– τοποθετεί την άφιξη του Μπατή στα τέλη Απριλίου, μετά από πεζοπορία δυο-τριών μηνών («Ένα παιδί στην κατοχή», Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, 2016).